Home
Reading
Searching
Subscribe
Sponsors
Statistics
Posting
Contact
Spam
Lists
Links
About
Hosting
Filtering
Features Download
Marketing
Archives
FAQ
Blog
 
Gmane
From: Dirk Glandorf <glandorf-uO52Q1Q6FvI <at> public.gmane.org>
Subject: Re: Christus of christus
Newsgroups: gmane.comp.tex.dutch
Date: Friday 17th February 2006 17:46:26 UTC (over 11 years ago)





Geachte heer Wisse,

Hartelijk dank voor uw mail. Hierbij onze reactie.

Uw vermoeden is juist: Christus in de betekenis 'de Messias' moet met een hoofdletter. Regel 16.S van de Leidraad (Groene Boekje, blz. 110) bepaalt immers dat we een naam voor een heilig persoon of een heilig begrip met een hoofdletter schrijven. Achter de trefwoorden Messias en Mensenzoon staat dan ook als betekenisaanduiding 'Christus', met hoofdletter, en ook samenstellingen als Christusbeeld en Christusfiguur laten zich anders moeilijk verklaren.

De spelling christus heeft, zoals u al schrijft, betrekking op de betekenis 'kruisbeeld' en is te vergelijken met boeddha 'beeld van Boeddha', meervoud boeddha's, dat als sinds jaar en dag met een kleine letter gespeld wordt.

De hoofdletter van Christusbeeld volgt uit regel 16.D (Groene Boekje, blz. 98): "Een samenstelling met een persoonsnaam behoudt de hoofdletter. Alleen als de genoemde persoon niet betrokken is bij het nieuwe begrip schrijven we het woord met een kleine letter." Christusbeeld sluit aan bij Mariabeeld 'beeld van Maria', dat ook in de vorige Groene Boekjes al een hoofdletter had. De restrictie van regel 16.D verklaart de kleine letter van christusdoorn (bedoeld is de plant, als in de Grote Van Dale). In plantennamen en dierennamen worden eigennamen overigens altijd met een kleine letter geschreven (linnaeusklokje, mariadistel). Ook aardrijkskundige aanduidingen verliezen dan hun hoofdletter (canadagans, nijlpaard).

De spelling christusachtig, met kleine letter, laat zich verklaren met behulp van regel 16.C (Groene Boekje, blz. 98): "Een afleiding van een persoonsnaam krijgt een kleine letter." Deze regel gold ook al bij het vorige Groene Boekje, dus de 'oude' spelling Christusachtig was feitelijk in strijd met de regels.

Bij de Kerstman gaat het om een sprookjesfiguur. Namen van sprookjesfiguren, stripfiguren en andere fictieve personages zijn eigennamen en krijgen een hoofdletter volgens regel 16.A van de Leidraad (Groene Boekje, blz. 96). De hoofdletter van Kerstman is te vergelijken met de hoofdletter van Sinterklaas in 'Sinterklaas en Zwarte Piet' (en zo men wil met de hoofdletters in Father Christmas en Santa).

Hopelijk heb ik duidelijk kunnen maken dat de recente spellinghervorming hier geen blaam treft.

Met vriendelijke groeten,

Dirk Glandorf

(medewerker spelling)




On 17 Feb 2006 at 15:46, Maarten Wisse wrote:

> Geachte heer/mevrouw,
>
> er is veel te doen over de nieuwe spellinghervorming van 2005. In MAPS, het
> tijdschrift van de Nederlandstalige TeX gebruikersvereniging, verzuchtte
> iemand dat nu zelfs `Christus' met een kleine `c' moet, maar `kerstman' met
> een grote `K', wat goed het huidige tijdsgewricht zou weerspiegelen.
>
> De woordenlijst lijkt mij in dit opzicht echter dubbelzinnig. Inderdaad wordt
> bij het lemma `christus' een kleine letter gebruikt, maar daarachter staat
> `(beeld)', dus lijkt het niet te gaan over christus in `Jezus Christus', wat
> overduidelijk een eigennaam is, maar over een soortnaam, namelijk de soort
> `christusbeeld'. Vreemd genoeg gaat dan echter in de lijst `Christusbeeld'
> weer met een hoofdletter, evenals andere samenstellingen, behalve
> christusachtig en christusdoorn, welke laatste dus exclusief naar
> representaties van Christus zouden moeten verwijzen, wat mij zeer
> aanvechtbaar lijkt, zeker bij `christusachtig' (een `christusachtige figuur'
> in een film of roman bijv.).
>
> Afgezien van de vraag of dit niet erg ingewikkeld is, lijkt het mij wenselijk
> dat de woordenlijst een apart lemma bevat met `Christus' als eigennaam.
> Anders laat zich de hoofdletter in sommige samenstellingen niet verklaren. Of
> heeft de schrijver in MAPS toch gelijk?
>
> `Usus praecedit imperium'
>
> Met hartelijke groet,
>
> Maarten Wisse
>
>
> --
> Dr. Maarten Wisse
> NWO TALENT Research Fellow
> Ecumenical Institute
> Faculty of Theology
> University of Heidelberg
>
> Editor of
> Ars Disputandi
> The Online Journal for Philosophy of Religion
> Hosted by Utrecht University Library
>

 
CD: 3ms